Treo và gắn lên tường: làm cho chắc, và chỗ nào đừng treo

Hai bài trước nói chọn chỗ và kê cho vững, rồi nói chuyện cất đi và thanh lý. Bài này nói một thao tác cụ thể mà nhà nào cũng làm: treo hoặc gắn một món lên tường.

Đóng đinh thì ai cũng làm được. Nhưng treo cho nó không rơi sau hai năm, và không rơi vào đầu ai, thì cần biết thêm vài điều.

Bước 1: biết mình đang khoan vào cái gì

Đây là bước quyết định tất cả, và cách nhận biết rất đơn giản:

• Gõ nhẹ lên tường. Tiếng đặc và chắc là tường gạch hoặc bê tông; tiếng rỗng là vách thạch cao hoặc tường mỏng có khoảng trống.
• Khoan thử một lỗ nhỏ ở chỗ khuất: bụi trắng mịn thường là thạch cao, bụi đỏ là gạch, bụi xám và khoan rất cứng là bê tông.
• Vách thạch cao có khung bên trong, cách nhau đều — bắt vào khung thì chắc, bắt vào tấm không thì phải dùng nở chuyên dụng.
• Tường gạch ống rỗng bên trong, nên nở phải đủ dài để bám vào vách gạch.

Bước 2: tránh đường điện và đường nước

Phần an toàn, và không có ngoại lệ:

1. Dây điện thường đi thẳng đứng từ ổ cắm và công tắc lên hoặc xuống — tránh khoan trong vùng thẳng hàng với chúng.
2. Cũng tránh vùng ngang quanh mức ổ cắm và quanh trần.
3. Ống nước hay đi trong tường nhà tắm và bếp; chỗ đó thì đặc biệt cẩn thận.
4. Có máy dò thì dò trước, không có thì chọn chỗ xa ổ cắm và công tắc.
5. Nếu có bản vẽ hoặc ảnh chụp lúc thi công thì xem lại — đây là lúc bộ ảnh đó có giá.
6. Khoan chậm và nông trước; thấy khác lạ thì dừng.

Bước 3: chọn nở và vít

• Đinh chỉ hợp với vật rất nhẹ trên tường gạch đặc — tranh nhỏ, lịch.
• Nở nhựa với vít là cách phổ thông cho tường gạch và bê tông; mũi khoan phải đúng cỡ nở, không lớn hơn.
• Nở chuyên dụng cho thạch cao khi không bắt được vào khung — loại này bung ra phía sau tấm.
• Vật nặng thì bắt vào khung hoặc vào kết cấu, đừng trông vào tấm.
• Dùng đủ số điểm treo: hai điểm cách nhau thì vừa chắc vừa giữ cho món thẳng.
• Hỏi người bán vật tư khi không chắc — nói rõ tường gì, treo gì, nặng bao nhiêu.

Bước 4: ước lượng tải

• Cân món trước khi treo nếu nghi ngờ; đoán bằng tay thường sai.
• Tính dư ra — người ta còn vịn vào, trẻ con còn kéo, và món còn được thêm đồ lên.
• Kệ thì tính cả thứ sẽ để lên kệ, không phải chỉ cái kệ.
• Gương và kính lớn nặng hơn nhiều so với vẻ ngoài — chỗ này nên nhờ thợ.
• Thử kéo nhẹ sau khi lắp, và kiểm lại sau vài tuần.

Dụng cụ tối thiểu

Một bộ nhỏ đủ dùng cho gần như mọi việc treo trong nhà:

• Máy khoan có chế độ khoan tường và bộ mũi cho bê tông; mũi gỗ khoan tường sẽ cùn ngay.
• Thước dây và bút chì; đo và đánh dấu trước khi khoan, đừng ước lượng bằng mắt.
• Ống thăng bằng hoặc ứng dụng đo nghiêng trên điện thoại — treo lệch một chút là nhìn thấy ngay.
• Kính bảo hộ. Khoan tường bắn mảnh, và mắt thì không sửa được.
• Khẩu trang khi khoan nhiều lỗ; bụi xi măng không tốt cho đường thở.
• Băng dính giấy dán lên chỗ khoan để mũi không trượt và để hứng bụi.

Mẹo nhỏ mà hiệu quả: dán một phong bì mở dưới lỗ khoan để hứng bụi rơi — đỡ phải lau cả mảng tường và sàn.

Chỗ không nên treo vật nặng

Phần này quan trọng hơn cả kỹ thuật treo:

• Trên đầu giường — nếu buộc phải treo thì chọn vật nhẹ, có khung, và bắt thật chắc.
• Trên ghế sofa, chỗ người ngồi lâu.
• Trên nôi và chỗ trẻ chơi.
• Trên bàn ăn và chỗ ngồi cố định.
• Ngay lối đi, ngang tầm đầu.
• Trên bậc cầu thang, chỗ vừa cao vừa khó với tới để kiểm.

Nguyên tắc gọn: hỏi "nếu nó rơi thì rơi vào đâu". Câu đó trả lời xong là biết nên treo hay không.

Bước 5: kiểm định kỳ

1. Sau một tuần — vật liệu và nở ổn định, kiểm xem có lỏng không.
2. Mỗi năm một lần, cùng lúc với vòng rà nhà.
3. Sau khi khoan hoặc đục gần đó, vì rung có thể làm lỏng.
4. Thấy vết nứt quanh chân vít hoặc món hơi nghiêng thì tháo xuống làm lại, đừng siết thêm.

Khi tường không treo được

• Nhà thuê không được khoan — dùng giá đứng, kệ dựa tường có neo chống lật, hoặc móc dán loại có ghi tải trọng.
• Móc dán chỉ hợp vật nhẹ, và bám kém trên tường sơn bụi hoặc tường ẩm.
• Tường quá yếu thì chuyển sang đặt thay vì treo; không có gì bắt buộc phải treo cả.
• Món quan trọng hoặc dễ vỡ thì đặt trên mặt phẳng vững, an toàn hơn treo nhiều.

Câu hỏi thường gặp