Đặt la kinh cho đúng: song song mặt tiền, đọc vạch chữ thập, và ba lỗi tay hay mắc
Mục Đo hướng bằng la bàn đã có bài về đo từng bước, đo từng phòng từng cửa, đo trên đất trống, đo trong chung cư, chọn và kiểm la bàn, và vì sao đo ba lần ra ba số. Bài này đi vào động tác cụ thể với một dụng cụ mà nhiều gia đình có: la kinh đế vuông với mâm tròn xoay được và hai sợi chỉ chữ thập.
La kinh khác la bàn tròn cầm tay ở hai điểm có ích: đế vuông để áp song song với một cạnh thẳng, và chỉ chữ thập căng ngang qua mặt để đọc số. Dùng đúng thì cho kết quả ổn định hơn. Dùng sai thì hai ưu điểm đó thành hai nguồn sai.
Các phần của một la kinh
- Đế vuông (thiên trì đặt trên đế): mặt đáy phẳng, bốn cạnh thẳng.
- Mâm tròn: in các vòng đồng tâm, xoay được trên đế.
- Kim nam châm nằm trong ô kính ở giữa mâm, thường có vạch đỏ hoặc vạch đôi ở đáy ô kim.
- Hai sợi chỉ chữ thập căng giữa bốn cạnh đế, cắt nhau ở tâm.
Từng động tác khi đo hướng nhà
- Chọn chỗ đặt: ngoài trời, sát chân tường mặt tiền, trên nền phẳng. Xa cửa sắt, cột điện, xe máy, ô tô ít nhất vài bước. Tháo đồng hồ, vòng kim loại, điện thoại khỏi tay cầm.
- Áp cạnh đế song song với mặt tiền: một cạnh của đế vuông áp sát chân tường, hoặc song song với mép bậc thềm. Đây là bước làm cho chỉ chữ thập trùng với trục nhà.
- Chờ kim đứng yên.
- Xoay mâm tròn (không xoay đế) cho tới khi kim nằm trùng vạch ở đáy ô kim, đầu kim chỉ đúng phía quy ước.
- Đọc số: sợi chỉ vuông góc với mặt tiền (chạy từ trong nhà ra ngoài) cắt qua vòng nào, ô nào ở phía ngoài nhà là hướng; phía trong nhà là toạ.
- Ghi lại số độ, tên sơn, chỗ đặt, giờ đo.
- Lặp lại ở hai ba điểm khác dọc mặt tiền.
🔴 Ba lỗi tay khiến số đo lệch mà người đo không biết
Đây là phần quan trọng nhất của bài.
Lỗi một: xoay đế thay vì xoay mâm. Khi kim chưa trùng vạch, người đo xoay cả la kinh cho tới khi trùng. Lúc đó cạnh đế không còn song song mặt tiền, chỉ chữ thập không còn trùng trục nhà, và số đọc được là hướng của… cái la kinh. Quy tắc: đế đứng yên theo tường, chỉ mâm được xoay.
Lỗi hai: đặt la kinh không phẳng. Kim bị nghiêng sẽ cọ vào đáy hoặc mặt kính, đứng sai chỗ. Đặt trên nền gồ ghề, trên bậc thềm dốc, trên đùi là những tình huống hay gặp. Kiểm bằng cách gõ nhẹ vào cạnh đế: kim dao động rồi quay về đúng chỗ cũ là kim tự do; kim đứng ỳ hoặc về chỗ khác là đang bị kẹt.
Lỗi ba: áp vào tường có thép hoặc cửa sắt. Để song song cho chắc, người ta áp la kinh sát vào khung cửa sắt, cột bê tông, hàng rào. Kim bị kéo lệch. Cách xử: dùng một thanh thước gỗ dài làm “cạnh trung gian”: áp thước song song tường, rồi đặt la kinh dọc theo thước ở điểm cách xa kim loại.
Đọc vòng nào trên mâm
La kinh có rất nhiều vòng. Với việc đo hướng nhà cơ bản, chỉ cần hai vòng:
- Vòng độ (số từ không tới ba trăm sáu mươi) nếu la kinh có.
- Vòng hai mươi bốn sơn, thường là vòng có các chữ Tý, Sửu, Cấn, Dần…
Các vòng khác dùng cho những phép tính riêng của từng phái. Đọc sai vòng là lỗi thường gặp của người mới; nếu không chắc vòng nào là vòng nào, hỏi người bán hoặc người hướng dẫn chỉ trực tiếp trên chính la kinh của mình.
Tự kiểm la kinh trước khi tin
- Đặt la kinh trên một mặt bàn ngoài trời, xa kim loại; so với một la bàn khác hoặc với hướng một con đường thẳng trên bản đồ.
- Xoay mâm vài vòng rồi để về; kim phải luôn quay lại cùng một chỗ.
- La kinh để lâu cạnh loa, nam châm có thể bị lệch kim; cất xa các vật có từ tính.
Bảo quản la kinh
La kinh là dụng cụ đo, nên giữ như dụng cụ đo. Cất trong hộp, để nằm phẳng, tránh rơi; một cú rơi có thể làm lệch trục kim hoặc lỏng chỉ chữ thập. Tránh để gần nam châm, loa, điện thoại trong thời gian dài. Không lau mặt mâm bằng cồn mạnh nếu mặt in chữ có thể bị nhoè. Chỉ chữ thập bị chùng thì căng lại cho thẳng; chỉ chùng là đọc lệch. Mỗi lần trước khi dùng cho việc quan trọng, làm phép tự kiểm ở phần trên.
Đo một mình hay có người phụ
Đo một mình được, nhưng có người phụ thì nhanh và chính xác hơn: một người giữ thước gỗ song song tường, một người đặt la kinh và đọc số, người kia ghi lại. Người phụ cũng nhắc được những thứ người đo không để ý, như cái điện thoại trong túi áo sát la kinh, hay chiếc xe máy vừa dựng ngay sau lưng.
Khi số đo ở các điểm khác nhau
Đo ba điểm dọc mặt tiền ra ba số lệch nhau vài độ là bình thường. Lệch nhiều thì một điểm đang bị nhiễu: thường là điểm gần cửa sắt hoặc cột. Bỏ số lệch nhất, lấy các số gần nhau. Mục này đã có bài riêng về từ thiên lệch và nhiễu từ.
Nói gọn lại
Dùng la kinh đúng: ngoài trời, xa kim loại, đặt phẳng, áp cạnh đế song song mặt tiền, chỉ xoay mâm không xoay đế, đọc chỉ chữ thập ở phía ngoài nhà, ghi lại, đo nhiều điểm. Ba lỗi hay mắc là xoay đế, đặt nghiêng, áp vào kim loại. Tránh được ba lỗi đó thì la kinh cho số tin được hơn hẳn la bàn điện thoại.