Chọn và kiểm một cây la bàn: mua loại nào, và cách tự thử xem nó có tin được không
Bốn bài trước của mục này hướng dẫn cách đo: đo hướng nhà từng bước, lập bảng số liệu cho từng phòng từng cửa, đo khi còn là đất trống, và những khó khăn riêng khi đo trong chung cư. Bài này nói về dụng cụ: chọn cây la bàn nào, và làm sao biết nó đáng tin.
Đây là khâu hay bị bỏ qua. Người ta cẩn thận với cách đứng, cách canh, nhưng lại dùng một cây la bàn mua vội mà chưa từng kiểm nó lần nào.
Ba loại thường gặp
- La bàn cầm tay loại thường. Mặt chia độ từ 0 tới 360, có vạch ngắm hoặc gương ngắm. Đây là loại đủ dùng cho hầu hết mọi người và cho kết quả ổn định.
- La bàn chuyên dụng cho phong thủy. Ngoài vòng chia độ còn có nhiều vòng chữ theo hệ mình dùng. Tiện nếu bạn theo một trường phái cụ thể, nhưng bản chất phép đo vẫn là đo hướng — nhiều vòng chữ không làm phép đo chính xác hơn.
- La bàn trên điện thoại. Tiện, luôn sẵn trong túi, nhưng phụ thuộc cảm biến và phần mềm, rất nhạy với vật kim loại ở gần, và cần hiệu chỉnh trước mỗi lần dùng.
Nếu chỉ mua một cây, hãy chọn loại cầm tay có vạch ngắm rõ và mặt số đọc được dễ dàng. Đọc nhầm vạch là nguồn sai số phổ biến hơn là bản thân dụng cụ sai.
Mấy thứ nên xem khi mua
- Kim quay có mượt không, dừng có dứt khoát không, hay cứ dao động mãi.
- Có bọt khí hay chất lỏng bên trong bị rò không, nếu là loại ngâm dầu.
- Mặt số có vạch chia đủ nhỏ và có số rõ ràng không.
- Có vạch ngắm, khe ngắm hoặc gương để canh theo một cạnh nhà không — đây là thứ quyết định bạn canh đúng hay canh theo cảm giác.
- Vỏ có bằng vật liệu không nhiễm từ không. Vỏ kim loại nặng thì nên hỏi kỹ.
Không cần mua cây đắt nhất. Một cây tầm trung dùng đúng cách cho kết quả tốt hơn một cây đắt tiền dùng sai chỗ.
🔴 Ba cách tự kiểm cây la bàn của bạn
- So với một hướng đã biết chắc. Chọn một con đường thẳng dài mà bạn biết phương của nó, hoặc dùng bản đồ để xác định phương một đoạn đường. Ra đứng giữa đoạn đó, ngoài trời, cách xa xe cộ, rồi đo. Lệch nhiều thì cây la bàn hoặc chỗ đứng có vấn đề.
- So hai cây với nhau. Mượn thêm một cây khác hoặc dùng thêm điện thoại đã hiệu chỉnh. Đặt cách nhau vài mét ngoài trời trống rồi đọc. Hai số gần nhau thì yên tâm; lệch nhiều thì phải tìm ra cây nào sai bằng cách thử ở chỗ thứ ba.
- Thử độ lặp lại. Đo cùng một hướng năm lần, mỗi lần cất la bàn đi rồi lấy ra đo lại. Nếu năm số nhảy loạn thì dụng cụ hoặc cách cầm có vấn đề, và khi đó mọi con số bạn ghi trước nay đều đáng ngờ.
Làm ba phép thử này một lần duy nhất sau khi mua là đủ. Ghi kết quả lại, để sau này nếu nghi ngờ thì có cái mà đối chiếu.
Những gì làm hỏng một cây la bàn tốt
- Để chung ngăn với nam châm, loa, hoặc ốp lưng điện thoại có nam châm — có thể làm kim bị nhiễm từ và chỉ sai vĩnh viễn.
- Rơi mạnh làm hỏng trục quay; dấu hiệu là kim quay không mượt hoặc dừng lệch.
- Phơi nắng lâu với loại ngâm dầu, dễ sinh bọt khí.
- Cất ở nơi ẩm làm mờ mặt kính và gỉ phần kim loại.
Cất la bàn trong hộp riêng, tránh xa mọi thứ có nam châm. Nghe nhỏ nhưng đây là nguyên nhân khiến nhiều cây la bàn dùng vài năm rồi cho số lệch mà chủ nhân không hay.
Ghi chép đi kèm mỗi lần đo
Dụng cụ tốt mà không ghi chép thì vẫn phải đo lại từ đầu mỗi lần có người hỏi. Mỗi phép đo nên ghi: ngày, chỗ đứng, canh theo cạnh nào, số đọc được, và đo bằng cây nào.
Bài về lập bảng số liệu cho cả nhà trong mục này đã nói kỹ phần biểu mẫu. Chỉ cần thêm một cột nhỏ ghi tên dụng cụ là về sau bạn truy được ngay khi hai lần đo cho hai kết quả.
Khi nào thì không nên tự đo
Nếu bạn định dùng con số ấy cho một quyết định tốn kém — xoay hướng nhà khi thiết kế, dời bếp, làm lại cửa chính — thì nên để người có kinh nghiệm đo lại và đối chiếu với phép đo của bạn. Không phải vì bạn không làm được, mà vì hai phép đo độc lập luôn đáng tin hơn một.
Và nhớ điều mà các bài trong cụm này hay nhắc: hệ chia hướng càng nhỏ thì sai số đo càng quan trọng. Một con số đo cẩu thả kéo theo mọi kết luận phía sau.
Nói gọn lại
Chọn một cây cầm tay có vạch ngắm rõ, kiểm nó ba cách ngay sau khi mua, cất xa mọi thứ có nam châm, và ghi lại dụng cụ trong mỗi lần đo. Dụng cụ không cần đắt, nhưng nó cần được kiểm — vì một cây la bàn sai không bao giờ báo cho bạn biết là nó đang sai.