Kiểm tra lại nhà định kỳ: danh sách theo mùa, làm trong một buổi
Bố trí nhà không phải việc làm một lần. Nhà thay đổi dần theo năm tháng, và những thay đổi đó tích tụ chậm tới mức người trong nhà không nhận ra.
Bài này là danh sách kiểm, chia theo mùa, mỗi lần làm trong một buổi.
Vì sao cần kiểm định kỳ
Bốn kiểu thay đổi âm thầm phổ biến nhất:
- Đồ đạc lấn lối. Mỗi tháng thêm một món, hai năm sau lối đi hẹp một nửa mà không ai nhớ nó từng rộng.
- Cây lớn lên. Cây trồng năm trước vừa tầm, ba năm sau che kín cửa sổ hướng đông.
- Ẩm lan. Bắt đầu từ một vết nhỏ, phát hiện muộn thì đã ăn vào tường.
- Đường đi đổi. Kê lại đồ một lần rồi quen, và hành trình hằng ngày dài hơn trước mà không ai tính.
Trước mùa mưa
Đây là đợt kiểm quan trọng nhất ở khí hậu này:
- Thông máng xối và miệng thoát nước trên sân thượng, ban công. Lá và rác tích tụ là nguyên nhân số một của thấm dột.
- Kiểm mái — ngói xô, tôn hở đinh, chỗ tiếp giáp.
- Kiểm độ dốc sân — nước chảy ra ngoài hay dồn về nhà.
- Tỉa cành gần nhà và gần dây điện.
- Kê cao đồ ở tầng trệt nếu khu hay ngập.
Nửa buổi làm việc này tránh được phần lớn sự cố của cả mùa.
Sau mùa mưa
Đợt này để tìm hậu quả:
- Sờ chân tường và các góc khuất xem còn ẩm không.
- Nhìn trần tìm vết ố mới — vết ố nói cho anh chị biết nước vào từ đâu.
- Mở tủ áp tường ngoài, kiểm mùi và mốc.
- Kiểm đồ gỗ xem có cong vênh hay mối không.
- Kiểm vật phẩm để ngoài trời — độ nghiêng, rêu bám ở đế.
Cuối năm
Đợt lớn nhất, và trùng với nếp dọn nhà đón Tết:
- Bỏ bớt — món không dùng cả năm.
- Lau dọn tổng thể, gồm cả những chỗ quanh năm không đụng tới.
- Lau dọn bàn thờ theo nếp nhà.
- Kiểm điện — ổ cắm lỏng, dây hở, thiết bị nóng bất thường.
- Vệ sinh máy lạnh và quạt.
- Kiểm lại vị trí đồ đạc so với danh sách dưới.
Danh sách kiểm bố cục — làm trong mười phút
Đi một vòng nhà và trả lời:
- Có cánh cửa nào không mở hết được không?
- Có chỗ nào phải đi nghiêng người không?
- Có ổ cắm hay công tắc nào bị đồ che không?
- Có cửa sổ nào bị đồ hoặc cây chắn so với năm ngoái không?
- Có lối đi nào bị thứ tạm bợ chặn đã nhiều tháng không?
- Có góc nào tối và không ai đụng tới không?
Mỗi câu trả lời "có" là một việc cụ thể để làm, và phần lớn chỉ mất vài phút xử lý.
Kiểm lại sau khi có thay đổi lớn
Ngoài lịch theo mùa, nên kiểm lại khi:
- Thêm hoặc bớt người trong nhà — nhu cầu không gian đổi hẳn.
- Đổi công việc, nhất là khi bắt đầu làm việc tại nhà.
- Trẻ lớn lên — chỗ chơi thành chỗ học, cần bàn và cần yên.
- Sau khi sửa nhà — thợ đi rồi mới thấy thứ gì không tiện.
Đây là những mốc mà bố trí cũ thường không còn hợp, dù nhà không có gì hỏng.
Ghi lại để so
Một mẹo đơn giản và hiệu quả: chụp ảnh từng phòng mỗi năm một lần, từ cùng một góc.
So hai tấm cách nhau hai năm thì thấy ngay những gì đã tích tụ — thứ mà nhìn hằng ngày không bao giờ nhận ra. Đây cũng là cách kiểm khách quan nhất, vì mắt mình đã quen với hiện trạng rồi.
Bộ dụng cụ nên có sẵn trong nhà
Không cần nhiều, nhưng có sẵn thì việc kiểm và sửa nhỏ làm được ngay thay vì để đó:
- Thước dây — dùng cho gần như mọi việc trong bài này.
- Đèn pin — soi gầm tủ, góc khuất, trần.
- Bộ tua vít cơ bản — siết lại bản lề, tay nắm, chân bàn lỏng.
- Gioăng và nẹp chặn khe cửa — thứ rẻ nhất mà hiệu quả nhất cho cả tiếng ồn lẫn côn trùng.
- Vài gói hút ẩm cho tủ quần áo và tủ giày.
Một buổi mỗi quý là đủ
Nghe nhiều việc nhưng thực tế phần lớn lượt kiểm chỉ mất khoảng một buổi, và càng làm đều thì càng nhanh vì ít việc tồn.
Nhà bỏ mặc vài năm rồi mới dọn thì đó là công trình lớn — dọn cả tuần và vẫn còn chỗ chưa tới. Ngược lại, nhà được ngó qua đều đặn thì mỗi lần chỉ có vài việc lặt vặt.
Đây cũng là điều nhiều lời khuyên phong thủy nói theo cách khác: nhà có người chăm nom thì khác nhà bỏ mặc. Câu đó đúng theo nghĩa đen trước khi đúng theo nghĩa nào khác.