Dọn nhà sau khi có chuyện: sau ốm, sau ngập, sau khi có người đi
Hai bài trước nói tẩy uế với thanh tẩy — phần dọn thật và phần nghi thức — và nói dọn nhà cuối năm. Bài này nói mấy tình huống cụ thể hơn: dọn sau khi nhà vừa trải qua một chuyện.
Ba tình huống hay gặp, và mỗi cái cần một cách khác: sau đợt ốm, sau ngập, và sau khi có người rời khỏi nhà.
Nguyên tắc chung
- Phần vệ sinh và an toàn có cách làm đúng — làm theo hướng dẫn, không làm theo cảm tính.
- Phần nếp nhà thì hỏi người lớn trong nhà. Trang này không nói thay.
- Hai phần đó không thay thế nhau: làm nếp không thay cho lau rửa, mà lau rửa cũng không thay cho phần nếp nếu nhà mình coi trọng.
- Đừng dọn một mình nếu là chuyện lớn; có người cùng làm thì nhẹ hơn nhiều về mọi mặt.
Sau một đợt ốm trong nhà
- Mở cửa thông thoáng trước tiên, và để lâu.
- Giặt chăn ga gối ở nhiệt độ cao nhất mà vải chịu được, phơi khô kỹ.
- Lau bề mặt hay chạm: tay nắm cửa, công tắc, điều khiển, vòi nước, mặt bàn.
- Dùng đúng dung dịch và đúng nồng độ theo hướng dẫn trên nhãn — pha đặc hơn không sạch hơn, mà lại hại bề mặt và hại người lau.
- Không pha lẫn hai loại hoá chất tẩy; một số hỗn hợp sinh khí độc.
- Bàn chải đánh răng và đồ dùng cá nhân thì thay mới.
- Bệnh cụ thể thì hỏi bác sĩ xem cần lưu ý gì riêng — mỗi bệnh một khác, và đây là việc của y tế.
Sau ngập
Đây là tình huống có yếu tố an toàn nghiêm trọng, nên thứ tự rất quan trọng:
- 🔴 Điện trước tiên. Không bật lại điện khi chưa chắc hệ thống khô và an toàn — nhờ thợ điện kiểm. Thiết bị đã ngâm nước thì không cắm thử.
- Đi ủng và găng; nước ngập thường lẫn nước cống.
- Bơm và hút nước ra, rồi mở thoáng tối đa để khô.
- Bỏ đồ ngấm nước không làm sạch được: đệm, thảm, đồ gỗ ép ngâm lâu. Tiếc nhưng chúng giữ ẩm và sinh mốc.
- Rửa rồi mới khử khuẩn — bùn đất làm giảm tác dụng của dung dịch.
- Đồ ăn và nước uống đã tiếp xúc nước ngập thì bỏ.
- Khô hoàn toàn mới sơn sửa lại; sơn lên tường còn ẩm là bong và mốc.
- Chụp ảnh thiệt hại trước khi dọn, phòng khi cần cho bảo hiểm hoặc hỗ trợ.
Sau khi có người dọn đi
- Đừng vội dọn phòng ngay nếu trong nhà còn người chưa sẵn sàng — hỏi trước.
- Phân loại thành ba nhóm: trả lại cho họ, giữ lại, và bỏ. Nhóm giữa nên nhỏ nhất có thể.
- Hỏi họ trước khi bỏ bất cứ thứ gì, kể cả thứ mình thấy vô giá trị.
- Dọn theo đợt nếu thấy nặng nề, không cần xong trong một ngày.
- Đổi công năng phòng dần; phòng trống đột ngột đổi công năng đôi khi làm người trong nhà khó chịu.
Sau khi có người mất
Phần này cần nói nhẹ và nói ít:
- Không có thời hạn nào cả. Có nhà dọn sau vài tuần, có nhà giữ nguyên nhiều năm — cả hai đều bình thường.
- Phần nếp thì theo nhà mình, hỏi người lớn hoặc người trong họ.
- Làm cùng nhau, đừng để một người làm một mình.
- Giữ lại vài thứ có ý nghĩa thay vì giữ tất cả hoặc bỏ tất cả.
- Chụp ảnh trước khi cho đi những món không giữ được — nhiều người thấy điều này giúp ích.
- Nếu có ai trong nhà không chịu được việc này thì để họ làm việc khác, đừng ép.
Sau khi có trộm hoặc đột nhập
Tình huống này có thêm mấy bước riêng:
- Trình báo trước khi dọn — giữ nguyên hiện trường cho tới khi được hướng dẫn.
- Chụp ảnh toàn bộ trước khi động vào bất cứ thứ gì.
- Lập danh sách thứ mất, càng cụ thể càng tốt, kèm ảnh cũ nếu có.
- Đổi khoá, và kiểm lại toàn bộ cửa nẻo.
- Sau khi xong việc mới dọn, và nên có người ở cùng.
Phần ít ai chuẩn bị là phần tâm lý: cảm giác mất an toàn trong chính nhà mình kéo dài lâu hơn nhiều so với thiệt hại vật chất. Đổi khoá, thêm đèn, nhờ hàng xóm để mắt đều giúp; và nếu trong nhà có người sợ tới mức mất ngủ kéo dài thì nên nói với bác sĩ.
Một điều nên nhớ
Dọn dẹp sau biến cố có tác dụng thật với người trong nhà — nhưng nó là việc chăm sóc, không phải việc sửa chữa điều đã xảy ra.
Nên làm vừa sức, làm cùng nhau, và đừng để ai cảm thấy phải dọn cho xong mới được phép buồn.
Phần ai cũng làm được
- Mở cửa, cho nắng và gió vào.
- Lau sạch, đổ rác, giặt rèm và chăn ga.
- Sắp lại đồ cho gọn, bỏ thứ hỏng.
- Sửa thứ đang hỏng — bóng đèn cháy, vòi rỉ; nhà tươm tất thì người trong nhà cũng nhẹ hơn.
- Thay một thứ nhỏ: tấm rèm, bộ ga, chậu cây mới.
Năm việc này không thuộc về niềm tin nào và có tác dụng thật với mọi nhà — vì một căn nhà sáng sủa và gọn gàng thì dễ ở hơn, đơn giản vậy thôi.